Jak wygląda leczenie próchnicy pod plombą? Objawy próchnicy wtórnej
Próchnica wtórna, czyli próchnica rozwijająca się pod istniejącym wypełnieniem, to jedno z najczęstszych powikłań leczenia zachowawczego. Mimo że plomba ma za zadanie chronić ząb przed dalszym rozwojem choroby, zdarza się, że w okolicy brzegów lub pod samym wypełnieniem dochodzi do ponownej demineralizacji szkliwa i zębiny.
Problem ten jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ często przebiega bezobjawowo aż do momentu zaawansowanego uszkodzenia struktury zęba. W efekcie może dojść do infekcji miazgi, konieczności leczenia kanałowego, a w skrajnych przypadkach do ekstrakcji zęba.
Dlaczego dochodzi do próchnicy wtórnej?
Do najczęstszych przyczyn należą:
- nieszczelność wypełnienia i błędy techniczne podczas jego zakładania,
- niedokładne opracowanie ubytku przed plombowaniem,
- biofilm bakteryjny, w którym bakterie próchnicotwórcze (m.in. Streptococcus mutans, Lactobacillus spp.) produkują kwasy niszczące szkliwo,
- zastosowanie materiałów niskiej jakości lub słabo przylegających do tkanek zęba,
- niewłaściwa higiena jamy ustnej – zwłaszcza w okolicy trudno dostępnych brzegów wypełnień.
Proces demineralizacji może mieć charakter zewnętrzny (wokół plomby) lub wewnętrzny (pod wypełnieniem), a każdy z nich stanowi poważne zagrożenie dla trwałości zęba.
Jakie są objawy próchnicy pod plombą?
Wczesne objawy próchnicy wtórnej mogą być trudne do zauważenia. Z czasem jednak pojawiają się sygnały, które powinny skłonić do wizyty u stomatologa:
- nadwrażliwość na zimno, ciepło lub słodkie produkty,
- ból podczas gryzienia lub nacisku,
- ciemne przebarwienia wokół wypełnienia,
- uczucie szorstkości lub nierówności w miejscu plomby,
- kruszenie się fragmentów wypełnienia
- nieprzyjemny zapach z ust.
W bardziej zaawansowanych przypadkach może dojść do zapalenia miazgi, objawiającego się pulsującym, nocnym bólem. W takiej sytuacji konieczne jest szybkie leczenie kanałowe.
Jak diagnozuje się próchnicę wtórną?
Rozpoznanie wymaga precyzyjnego badania – zarówno klinicznego, jak i radiologicznego. W gabinecie stomatologicznym wykonuje się:
- badanie wizualne z użyciem lup i sondy diagnostycznej,
- RTG punktowe lub pantomograficzne,
- w niektórych przypadkach tomografię CBCT, szczególnie przy podejrzeniu próchnicy pod amalgamatem, która utrudnia ocenę ze względu na swoje ciemne zabarwienie.
Na czym polega leczenie próchnicy wtórnej?
Zakres leczenia zależy od głębokości zmiany próchnicowej:
- w powierzchownych przypadkach wystarczy usunięcie fragmentu plomby i wymiana wypełnienia,
- w głębszych ubytkach konieczne jest całkowite usunięcie starej plomby, opracowanie i dezynfekcja ubytku oraz założenie nowego, szczelnego materiału,
- jeśli zmiany sięgają miazgi – niezbędne jest leczenie endodontyczne (kanałowe) z późniejszą odbudową korony zęba, często przy użyciu wkładu lub korony protetycznej.
W leczeniu stosuje się nowoczesne kompozyty światłoutwardzalne, często zawierające cząsteczki bioaktywne, które wspierają remineralizację szkliwa i zapobiegają mikroprzeciekom. W trudnych warunkach, np. przy szyjce zęba, stosuje się najpierw wypełnienie tymczasowe, które po kilku dniach zastępowane jest finalnym materiałem.
Jakie materiały stosuje się w leczeniu próchnicy wtórnej?
Najczęściej stosowane są trzy grupy materiałów:
- Kompozyty światłoutwardzalne – estetyczne, dobrze dopasowane kolorystycznie do zęba, charakteryzują się wysoką szczelnością i odpornością mechaniczną. Dzięki nowoczesnym technologiom nie tylko odbudowują tkanki, ale też mogą wspierać remineralizację szkliwa.
- Amalgamaty – dawniej bardzo popularne, dziś rzadziej stosowane ze względu na gorszą estetykę i ryzyko mikroprzecieków. Choć są trwałe, ich ciemny kolor sprawia, że nie sprawdzają się w odcinku przednim.
- Glasjonomery – stosowane głównie w ubytkach przy szyjce zęba i u pacjentów z dużym ryzykiem próchnicy. Uwalniają jony fluoru, co wspiera ochronę przed demineralizacją, ale są mniej odporne na ścieranie niż kompozyty.
Jak zapobiegać próchnicy pod wypełnieniem?
Podstawą profilaktyki jest:
- dokładne szczotkowanie zębów dwa razy dziennie pastą z fluorem,
- oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych (nitki, szczoteczki),
- stosowanie płukanek antybakteryjnych,
- ograniczenie spożycia cukrów prostych,
- regularne wizyty kontrolne u stomatologa – najlepiej co 6 miesięcy.
U pacjentów z wieloma wypełnieniami warto rozważyć wymianę starych plomb na nowoczesne materiały kompozytowe, które zapewniają lepszą szczelność i trwałość.
Dlaczego sama szczoteczka to za mało?
Codzienne mycie zębów to podstawa, ale wokół brzegów plomb łatwo gromadzi się kamień i osad. Dlatego warto regularnie korzystać z profesjonalnych zabiegów w gabinecie: skalingu, piaskowania czy fluoryzacji. Dobrym rozwiązaniem jest też lakierowanie brzegów wypełnień – dzięki temu plomba dłużej pozostaje szczelna, a ryzyko próchnicy wtórnej spada.
Podsumowanie i zaproszenie
Próchnica wtórna to podstępny problem, który rozwija się często bez objawów, a może prowadzić do poważnych konsekwencji – od konieczności leczenia kanałowego po utratę zęba. Nowoczesna stomatologia daje dziś wiele możliwości skutecznego leczenia, ale kluczowe znaczenie ma szybka diagnoza i profilaktyka.
Jeśli zauważyłeś niepokojące objawy przy istniejącej plombie, odczuwasz ból, nadwrażliwość lub masz wątpliwości co do stanu swojego uzębienia – umów się na kontrolę do Medessence. Nasz zespół stomatologów i higienistek zadba o precyzyjną diagnostykę, dobór odpowiednich materiałów oraz skuteczne leczenie!
