Co to jest nadziąślak? Przyczyny, objawy i leczenie
Nadziąślak to niezłośliwy rozrost tkanki dziąsła, który może przybierać różne formy i występować zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Choć jego nazwa może brzmieć nieco tajemniczo, w rzeczywistości mamy do czynienia z dość częstym problemem stomatologicznym, który niekiedy wzbudza niepokój u pacjentów – zwłaszcza ze względu na wygląd zmiany i jej skłonność do krwawienia.
Czym jest nadziąślak?
Nadziąślak (łac. epulis) to nienowotworowy guz dziąsła, który najczęściej powstaje jako reakcja organizmu na przewlekłe drażnienie tkanek miękkich jamy ustnej. Zmiana ta może mieć różną konsystencję, kolor i wielkość – od drobnych, miękkich grudek po większe, twardsze struktury przypominające polip. Zazwyczaj nadziąślak lokalizuje się w okolicy brodawek międzyzębowych, częściej po stronie przedsionkowej, ale może też pojawić się od strony językowej lub podniebiennej.
Warto zaznaczyć, że nadziąślak nie jest zmianą złośliwą i w większości przypadków nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia, jednak może powodować dyskomfort, krwawienie, zaburzenia estetyki uśmiechu, a w niektórych przypadkach także przemieszczenie sąsiednich zębów. Z tego względu nie powinien być lekceważony – zwłaszcza jeśli szybko rośnie lub nawraca.
Rodzaje nadziąślaków – nie każda zmiana wygląda tak samo
W praktyce klinicznej wyróżniamy kilka typów nadziąślaków, w zależności od ich budowy histopatologicznej i mechanizmu powstawania. Najczęstsze z nich to:
Nadziąślak zapalny
Powstaje w wyniku przewlekłego stanu zapalnego dziąseł, najczęściej u osób z niedostateczną higieną jamy ustnej. Tego typu zmiana jest miękka, zaczerwieniona, łatwo krwawi i może się szybko powiększać.
Nadziąślak olbrzymiokomórkowy
To zmiana zawierająca komórki olbrzymie – charakterystyczne dla procesów naprawczych i zapalnych. Najczęściej lokalizuje się w żuchwie, a jego kolor może być ciemniejszy – nawet sinofioletowy. Częściej występuje u dorosłych i może być bolesny.
Nadziąślak włóknisty
Zbudowany z przerośniętej tkanki łącznej, zazwyczaj twardy, mało elastyczny i o jasnoróżowym zabarwieniu. Może być wynikiem przewlekłego urazu mechanicznego – np. źle dopasowanego uzupełnienia protetycznego czy długotrwałego drażnienia dziąsła przez resztki pokarmowe.
Nadziąślak ciężarnych
To forma nadziąślaka zapalnego występująca u kobiet w ciąży, najczęściej w drugim trymestrze. Wynika ze zmian hormonalnych, które zwiększają reaktywność naczyń i dziąseł na płytkę nazębną. Po porodzie zmiana może się częściowo lub całkowicie cofnąć.
Jakie są przyczyny nadziąślaka?
Choć mechanizm powstawania nadziąślaka może różnić się w zależności od jego rodzaju, pewne czynniki ryzyka powtarzają się w zdecydowanej większości przypadków. Oto najczęstsze z nich:
- przewlekłe drażnienie mechaniczne (np. przez kamień nazębny, ostre brzegi zębów, niedopasowane wypełnienia),
- nieprawidłowa higiena jamy ustnej i związane z nią zapalenie dziąseł,
- obecność kamienia poddziąsłowego,
- urazy brodawki międzyzębowej podczas nitkowania lub jedzenia,
- wahania hormonalne (ciąża, dojrzewanie),
- przewlekłe stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej.
Warto zaznaczyć, że nadziąślak nie jest efektem infekcji wirusowej czy bakteryjnej w tradycyjnym sensie – nie „zarażamy się” nim, ale jego pojawienie się sygnalizuje problem lokalny, który może wymagać leczenia periodontologicznego lub chirurgicznego.
Objawy – kiedy warto się zaniepokoić?
Nadziąślak często rozwija się powoli, co sprawia, że wielu pacjentów długo go ignoruje – zwłaszcza jeśli nie towarzyszy mu ból. Jednak niektóre objawy powinny skłonić do pilnej konsultacji stomatologicznej:
Widoczna zmiana na dziąśle
Pojawienie się zgrubienia, grudki lub polipowatej narośli między zębami to sygnał ostrzegawczy – zwłaszcza jeśli zmiana się powiększa lub zmienia kolor.
Krwawienie przy szczotkowaniu
Nadziąślak, szczególnie zapalny, może krwawić nawet przy delikatnym dotyku – to często pierwszy zauważalny objaw.
Ból lub uczucie napięcia
Większe nadziąślaki mogą powodować ucisk na sąsiednie struktury, dając uczucie rozpierania, a nawet lekkiego bólu.
Problemy z estetyką lub mową
Zmiana w obrębie dziąsła może wpływać na wygląd uśmiechu lub powodować dyskomfort w czasie mówienia i jedzenia.
Diagnostyka i rozpoznanie nadziąślaka
Podstawą rozpoznania nadziąślaka jest dokładne badanie stomatologiczne oraz ocena zmiany w kontekście stanu ogólnego jamy ustnej. W niektórych przypadkach wskazane jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego, zwłaszcza jeśli podejrzewamy nadziąślaka olbrzymiokomórkowego lub występuje zanik kości wyrostka zębodołowego.
W celu potwierdzenia diagnozy oraz wykluczenia zmian o charakterze nowotworowym (np. brodawczaka czy raka płaskonabłonkowego), konieczne może być pobranie wycinka zmiany i przeprowadzenie badania histopatologicznego. Tylko w ten sposób możemy postawić ostateczną diagnozę i zaplanować skuteczne leczenie.
Jak wygląda leczenie nadziąślaka?
Postępowanie lecznicze zależy od rodzaju nadziąślaka, jego wielkości, lokalizacji oraz ewentualnych objawów towarzyszących. Najczęściej leczenie obejmuje:
Usunięcie chirurgiczne
To podstawowa metoda leczenia – polega na wycięciu zmiany w całości, z zachowaniem marginesu zdrowej tkanki. Zabieg wykonuje się najczęściej w znieczuleniu miejscowym. W przypadku dużych lub głęboko zakotwiczonych zmian może być konieczne opracowanie tkanek miękkich i kości.
Usunięcie czynnika drażniącego
Samo wycięcie zmiany to tylko część sukcesu. Kluczowe jest wyeliminowanie przyczyny jej powstania – np. usunięcie kamienia nazębnego, korekta wypełnień, wymiana uzupełnień protetycznych czy poprawa higieny jamy ustnej.
Wsparcie periodontologiczne
U pacjentów z nawracającymi nadziąślakami warto rozważyć leczenie periodontologiczne – np. kiretaż, leczenie zapaleń przyzębia, a także regularne profesjonalne zabiegi higienizacyjne.
Kontrola po leczeniu
Po usunięciu nadziąślaka pacjent powinien pozostawać pod kontrolą stomatologiczną – szczególnie przez pierwsze 6 miesięcy. Nawrót zmiany może świadczyć o niewyeliminowaniu przyczyny pierwotnej lub wskazywać na bardziej złożony problem.
Periodontologia – zdrowe dziąsła to podstawa pięknego uśmiechu
Choroby przyzębia mogą prowadzić do utraty zębów i problemów zdrowotnych całego organizmu. W Medessence oferujemy specjalistyczną diagnostykę i skuteczne leczenie periodontologiczne, które przywraca zdrowie dziąseł i chroni Twój uśmiech na lata.
Czy nadziąślak może nawracać?
Niestety tak – zwłaszcza jeśli nie usunięto źródła drażnienia lub jeśli pacjent nadal nieprawidłowo dba o higienę jamy ustnej. Częstsze nawroty obserwuje się również u pacjentów z chorobami przyzębia, u kobiet w ciąży i osób noszących źle dopasowane protezy. Dlatego tak ważne jest holistyczne podejście do leczenia – nie tylko chirurgiczne, ale także profilaktyczne i edukacyjne.
Kiedy udać się do stomatologa?
Nie warto czekać, aż zmiana na dziąśle sama zniknie. Każda niepokojąca narośl, szczególnie jeśli rośnie, krwawi lub utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie, powinna być skonsultowana z lekarzem dentystą. Wczesna diagnostyka to klucz do skutecznego leczenia i wykluczenia poważniejszych schorzeń.
Jeśli zauważyłeś niepokojącą zmianę na dziąśle lub masz objawy mogące wskazywać na nadziąślaka – nie czekaj. W gabinecie Medessence w Warszawie zajmujemy się diagnostyką i leczeniem zmian błony śluzowej jamy ustnej oraz schorzeń przyzębia. Zapewniamy opiekę doświadczonych specjalistów, nowoczesne metody zabiegowe i indywidualne podejście do każdego pacjenta. Umów się na konsultację – zadbaj o zdrowie i estetykę swojego uśmiechu z Medessence.
