Zakaz plomb amalgamatowych w Polsce – co musi wiedzieć pacjent?
Od 1 stycznia 2025 roku w Polsce zaczyna obowiązywać całkowity zakaz stosowania plomb amalgamatowych w gabinetach stomatologicznych, w tym przede wszystkim w ramach świadczeń refundowanych przez NFZ. Wynika to z rozporządzenia Unii Europejskiej, które dąży do całkowitej eliminacji rtęci z produktów medycznych – ze względu na jej toksyczność oraz negatywny wpływ na zdrowie człowieka i środowisko.
Dla wielu pacjentów, którzy przez lata korzystali z tzw. srebrnych wypełnień, ta zmiana może budzić pytania. Czy istnieją bezpieczne alternatywy? Czy trzeba usuwać stare plomby? Wyjaśniamy wszystko krok po kroku.
Czym są plomby amalgamatowe?
Amalgamat stomatologiczny to stop metali (głównie srebra, cyny, miedzi i cynku) połączony z rtęcią. Dzięki temu połączeniu materiał był plastyczny podczas aplikacji i wyjątkowo trwały po stwardnieniu. Przez lata amalgamat był standardem, zwłaszcza w leczeniu zębów trzonowych, tanim, szybkim i wytrzymałym.
Niestety, obecność rtęci budziła od dawna uzasadnione obawy. Rtęć ma działanie neurotoksyczne i może kumulować się w organizmie, wpływając negatywnie m.in. na układ nerwowy, odpornościowy i nerki.
Skąd wynika zakaz stosowania amalgamatu?
Unia Europejska już wcześniej ograniczała stosowanie amalgamatu, m.in. u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących. W Polsce proces ten przyspieszył w październiku 2022 roku, gdy NFZ wycofał refundację plomb amalgamatowych. Od tego czasu wypełnienia w leczeniu publicznym wykonywane są z materiałów alternatywnych, choć często o niższych parametrach niż nowoczesne kompozyty.
Od 2025 roku amalgamat znika całkowicie – zarówno z praktyk refundowanych, jak i prywatnych, gdzie zresztą już od dawna nie był wykorzystywany.
Czy trzeba usuwać stare plomby amalgamatowe?
Nie. Zakaz nie obejmuje obowiązku usuwania istniejących plomb, jeśli są szczelne, stabilne i nie powodują dolegliwości. Ich wymiana powinna być decyzją kliniczną, podejmowaną wspólnie z lekarzem po dokładnym badaniu jamy ustnej i analizie potencjalnych korzyści oraz ryzyka.
Jeśli jednak pacjent zauważa pęknięcia, przebarwienia, metaliczny posmak czy inne niepokojące objawy – warto rozważyć kontrolę stomatologiczną.
UWAGA: usuwanie amalgamatu musi odbywać się w kontrolowanych warunkach – z użyciem koferdamu, silnych ssaków, filtrów rtęciowych i odpowiedniej wentylacji. Tylko wtedy można zminimalizować ryzyko uwolnienia toksycznych oparów.
Kiedy warto zbadać poziom rtęci?
Choć większość pacjentów z plombami amalgamatowymi nie odczuwa żadnych objawów, osoby cierpiące na:
- przewlekłe zmęczenie,
- zaburzenia koncentracji,
- bóle głowy,
- problemy z nerkami lub układem odpornościowym,
mogą rozważyć wykonanie badań diagnostycznych pod kątem zatrucia rtęcią. Ostateczną decyzję powinno się podjąć po konsultacji z lekarzem.
Jakie są alternatywy dla amalgamatu?
Współczesna stomatologia oferuje szereg bezpiecznych i estetycznych wypełnień:
- Kompozyty światłoutwardzalne – elastyczne, estetyczne, dopasowane kolorystycznie do zęba; idealne zarówno do zębów przednich, jak i bocznych.
- Cementy szkło-jonomerowe – uwalniają jony fluoru i wspierają remineralizację; często stosowane u dzieci i osób z wysokim ryzykiem próchnicy.
- Wkłady typu inlay/onlay – wykonywane w laboratorium z porcelany lub kompozytu; idealne przy dużych ubytkach.
- Nowoczesne cementy hybrydowe – biozgodne i szczelne, odpowiednie dla pacjentów z alergiami.
Choć niektóre z tych rozwiązań wiążą się z wyższym kosztem, zapewniają znacznie lepsze parametry biologiczne i estetyczne niż dawny amalgamat.
Usuwanie amalgamatu pod mikroskopem
W Medessence procedura wymiany starych plomb przebiega w kontrolowanych warunkach – z użyciem koferdamu, ssaków wysokiej mocy i filtrów. Coraz częściej stosuje się także usuwanie amalgamatu pod mikroskopem, co zwiększa precyzję i minimalizuje ryzyko przedostania się cząsteczek rtęci do organizmu. To gwarancja bezpieczeństwa zarówno dla pacjenta, jak i personelu.
Najczęstsze pytania pacjentów (FAQ)
Czy każda stara plomba amalgamatowa jest groźna?
Nie. Jeśli jest szczelna i nie powoduje dolegliwości, można ją zostawić. Decyzję o wymianie najlepiej podjąć po konsultacji z dentystą.
Czy wymiana plomb jest refundowana?
Od 2022 roku NFZ nie pokrywa kosztów plomb amalgamatowych. Obecnie refundowane są materiały alternatywne, ale mniej trwałe niż nowoczesne kompozyty. W prywatnych gabinetach stosuje się wyłącznie materiały bezrtęciowe.
Czy nowe materiały są tak samo trwałe jak amalgamat?
Tak – nowoczesne plomby kompozytowe i wkłady ceramiczne są bardzo odporne na ścieranie i szczelne, a przy tym estetyczne. Odpowiednio dobrane mogą służyć przez wiele lat, często dłużej niż dawny amalgamat.
Stomatologia estetyczna Warszawa – odkryj piękno swojego uśmiechu
W Medessence oferujemy kompleksowe zabiegi stomatologii estetycznej – od wybielania zębów, przez licówki, aż po nowoczesne rozwiązania poprawiające proporcje uśmiechu. Naszym celem jest naturalny, zdrowy i olśniewający efekt, który doda Ci pewności siebie każdego dnia.
Najważniejsze informacje dla pacjenta – podsumowanie
- Od 1 stycznia 2025 roku amalgamat dentystyczny zostaje zakazany w Polsce.
- Istniejące plomby nie muszą być usuwane, jeśli są szczelne i stabilne.
- W razie potrzeby usunięcia amalgamatu należy zachować procedury ochronne.
- Dostępne są nowoczesne, bezpieczne i estetyczne wypełnienia, bez rtęci.
- Konsultacja z dentystą pozwoli ocenić, czy wymiana wypełnień jest konieczna.
Postaw na nowoczesną stomatologię
Zakaz stosowania plomb amalgamatowych to krok w stronę świadomej, bezpiecznej i estetycznej stomatologii. Jeśli masz jeszcze wypełnienia amalgamatowe, nie zwlekaj – umów się na wizytę kontrolną w Medessence. Ocenimy stan plomb, zaproponujemy nowoczesne alternatywy i przeprowadzimy leczenie zgodnie z najwyższymi standardami bezpieczeństwa. Dbaj o swoje zdrowie i komfort razem z nami.
