Hemisekcja zęba – co to jest? Jak przebiega zabieg?
Choć w leczeniu zębów coraz częściej stawiamy na zachowawcze podejście i nowoczesne metody odbudowy, są sytuacje, w których konieczne staje się usunięcie tylko fragmentu zęba. Jednym z takich przypadków jest hemisekcja – specjalistyczny zabieg chirurgiczny, stosowany głównie w przypadku zębów trzonowych. Czym dokładnie jest hemisekcja, kiedy się ją wykonuje i jak wygląda cały proces?
Co to jest hemisekcja zęba?
Hemisekcja to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednej z korzeni zęba wielokorzeniowego (najczęściej dotyczy to dolnych szóstek i siódemek), wraz z przylegającą częścią korony. Celem takiego postępowania jest uratowanie pozostałej części zęba – tej, która rokuje dobrze i może być nadal funkcjonalna. Innymi słowy, nie usuwamy całego zęba, lecz tylko jego chorą część, a resztę wzmacniamy i odbudowujemy protetycznie.
Zabieg ten jest możliwy tylko w sytuacjach, gdy korzenie zęba są anatomicznie odseparowane i istnieje możliwość niezależnego ich leczenia oraz odbudowy. Warto zaznaczyć, że hemisekcja to rozwiązanie z pogranicza endodoncji, periodontologii i chirurgii stomatologicznej – i właśnie dlatego powinna być przeprowadzana przez doświadczony zespół specjalistów.
Kiedy wykonuje się hemisekcję?
Hemisekcja to procedura zarezerwowana dla ściśle określonych przypadków klinicznych. Najczęstsze wskazania obejmują:
- pionowe pęknięcie jednego z korzeni zęba, którego nie da się zregenerować
- bardzo głęboka próchnica obejmująca tylko część zęba, z zachowaną strukturą pozostałych korzeni
- zaawansowana choroba przyzębia (np. kieszenie patologiczne) ograniczona do jednego korzenia
- powikłania po leczeniu endodontycznym – np. perforacja korzenia lub niedrożność kanału
- planowana odbudowa protetyczna, w której usunięcie jednej części zęba umożliwia zachowanie odpowiedniego podparcia dla mostu
Dzięki hemisekcji możemy uniknąć ekstrakcji całego zęba i tym samym zminimalizować konieczność kosztownej odbudowy implanto-protetycznej. To istotne zwłaszcza w przypadku zębów stanowiących filary dla prac protetycznych lub mających kluczowe znaczenie dla zgryzu.
Jak wygląda zabieg hemisekcji?
Zabieg rozpoczyna się zawsze od bardzo dokładnej diagnostyki. Wykonujemy zdjęcie RVG oraz tomografię CBCT, by ocenić stan korzeni, jakość kości, rozległość zmian i ewentualne uszkodzenia struktur okołowierzchołkowych. Dopiero po wnikliwej analizie lekarz może podjąć decyzję o zakwalifikowaniu pacjenta do hemisekcji.
Etap 1: znieczulenie i dostęp do korzeni
Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym – pacjent nie odczuwa bólu, a komfort jest porównywalny do leczenia kanałowego. Chirurg nacina dziąsło i odsłania korzenie zęba, aby mieć pełen dostęp do jego struktury. W przypadku gdy korony nie da się już uratować, jej część również zostaje usunięta.
Etap 2: usunięcie chorego korzenia
Za pomocą specjalistycznych narzędzi chirurg usuwa wyłącznie uszkodzony korzeń – dbając o to, by nie naruszyć pozostałych struktur. W razie potrzeby oczyszcza się również otaczającą kość z ziarniny zapalnej lub zmian okołowierzchołkowych.
Etap 3: opracowanie i odbudowa
Po usunięciu chorej części zęba lekarz opracowuje pozostałą część korony i korzenia, aby przygotować ją do przyszłej odbudowy. W wielu przypadkach możliwe jest zaopatrzenie takiego zęba wkładem koronowo-korzeniowym i wykonanie korony protetycznej. Jeśli wymaga tego sytuacja, chirurg może jednocześnie przeprowadzić regenerację kości lub założyć membranę wspomagającą gojenie.
Etap 4: gojenie i kontrola
Dziąsło zostaje zaopatrzone szwami i zabezpieczone. Pacjent otrzymuje indywidualne zalecenia pozabiegowe – m.in. dotyczące higieny, diety, unikania wysiłku fizycznego oraz stosowania leków przeciwzapalnych i antybiotyków, jeśli są konieczne. Po około tygodniu wykonuje się kontrolę gojenia i ewentualnie usuwa szwy.
Jakie są zalety i ograniczenia hemisekcji?
Hemisekcja to zabieg, który daje szansę na zachowanie zęba, który w innym przypadku musiałby zostać usunięty. Największą korzyścią jest utrzymanie naturalnego zakotwiczenia w kości – co ma ogromne znaczenie dla biomechaniki zgryzu i uniknięcia migracji zębów sąsiednich.
Co ważne, dobrze przeprowadzona hemisekcja może pozwolić na wiele lat komfortowego funkcjonowania pozostałej części zęba. Należy jednak pamiętać, że procedura ta ma swoje ograniczenia – nie każdy ząb się do niej kwalifikuje, a sukces zależy zarówno od precyzji wykonania, jak i od późniejszej higieny oraz opieki protetycznej.
Jak dbać o ząb po hemisekcji?
Ząb po hemisekcji wymaga szczególnej troski. Należy traktować go jak ząb filarowy – dbać o idealną higienę, nitkowanie i oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych. Niezbędne są regularne wizyty kontrolne co 6 miesięcy oraz monitorowanie stanu przyzębia i stabilności odbudowy protetycznej.
Warto również rozważyć wykonanie korony protetycznej na pozostałej części zęba – zapewnia ona nie tylko estetykę, ale przede wszystkim zabezpieczenie przed siłami żucia i przeciążeniem. W niektórych przypadkach stosuje się też mosty lub wkłady z włókna szklanego jako wzmocnienie.
Hemisekcja a alternatywy – kiedy lepiej usunąć ząb?
Nie każdy przypadek kwalifikuje się do hemisekcji. Jeśli zmiany zapalne obejmują wszystkie korzenie zęba, jeśli mamy do czynienia z rozległym zanikiem kości lub jeśli pozostała część korzenia jest zbyt krucha – lepszym rozwiązaniem może być ekstrakcja i implant. Dlatego tak ważna jest indywidualna ocena kliniczna i konsultacja z doświadczonym lekarzem.
W naszej praktyce zawsze dążymy do zachowania naturalnego zęba, jeśli tylko jest to możliwe i bezpieczne. Hemisekcja to procedura, która pozwala połączyć nowoczesne podejście do leczenia z szacunkiem dla biologii pacjenta.
Podsumowanie – kiedy warto rozważyć hemisekcję?
Jeśli Twój ząb trzonowy sprawia problemy, a słyszysz od lekarza, że nie trzeba go całkowicie usuwać – warto zapytać o możliwość hemisekcji. To zabieg, który może pozwolić Ci zachować własny ząb, uniknąć kosztownej implantacji i cieszyć się naturalnym uśmiechem jeszcze przez wiele lat.
W Medessence w Warszawie oferujemy kompleksową opiekę z zakresu chirurgii stomatologicznej, endodoncji i protetyki – dzięki czemu możemy skutecznie przeprowadzać hemisekcje i dbać o ich długoterminowe efekty. Jeśli chcesz dowiedzieć się, czy ten zabieg jest dla Ciebie odpowiedni – umów się na konsultację.
