Ząb rusza się u dorosłego – najczęstsze przyczyny i kiedy można uratować ruszający się ząb?

Ruchomość zęba u osoby dorosłej to objaw, który niemal zawsze budzi niepokój. I słusznie. W przeciwieństwie do dzieci, u których fizjologiczna utrata zębów mlecznych jest naturalnym etapem rozwoju, u dorosłych każdy stopień rozchwiania zęba świadczy o zaburzeniu równowagi w obrębie tkanek, które ten ząb utrzymują w kości. Dobra wiadomość jest taka, że w wielu przypadkach ząb da się jeszcze uratować, pod warunkiem że reakcja jest szybka, a leczenie właściwie zaplanowane.

Dlaczego ząb u dorosłego zaczyna się ruszać

Ząb nie jest „wrośnięty” w kość na stałe. Utrzymuje się w niej dzięki aparatowi zawieszeniowemu zęba, czyli zespołowi struktur obejmujących ozębną, kość wyrostka zębodołowego oraz dziąsło. Gdy którykolwiek z tych elementów ulega uszkodzeniu lub przewlekłemu zapaleniu, ząb traci stabilność.

Najczęstszą przyczyną ruchomości zębów u dorosłych jest choroba przyzębia. Proces ten zwykle rozwija się powoli i przez długi czas bezobjawowo. Zaczyna się od zapalenia dziąseł, które z czasem przechodzi w zapalenie przyzębia. W jego przebiegu dochodzi do stopniowego zaniku kości, a ząb, pozbawiony odpowiedniego podparcia, zaczyna się przemieszczać.

Ruchomość może być także skutkiem przeciążenia mechanicznego. Zdarza się to u pacjentów z nieleczonym bruksizmem, czyli nawykowym zaciskaniem i zgrzytaniem zębami, a także przy wadach zgryzu, gdzie siły żucia rozkładają się nierównomiernie. W takich warunkach nawet zdrowy ząb może stopniowo tracić stabilność.

Nie można pominąć urazów. Uderzenie, upadek czy wypadek komunikacyjny mogą uszkodzić ozębną lub spowodować mikropęknięcia kości. Czasem ząb nie wypada od razu, ale po kilku tygodniach lub miesiącach zaczyna się ruszać.

Osobną grupę stanowią przyczyny ogólnoustrojowe. Niewyrównana cukrzyca, osteoporoza, zaburzenia hormonalne czy choroby autoimmunologiczne wpływają na metabolizm kości i zdolność tkanek do regeneracji. Ruchomość zębów bywa w takich przypadkach jednym z pierwszych objawów problemu zdrowotnego.

Stopnie ruchomości zębów i ich znaczenie

W stomatologii posługujemy się skalą ruchomości, która pozwala ocenić zaawansowanie problemu i zaplanować leczenie. W uproszczeniu można wyróżnić trzy stopnie:

• pierwszy stopień, gdy ząb porusza się minimalnie w jednym kierunku,
• drugi stopień, gdy ruchomość jest wyraźna w dwóch kierunkach,
• trzeci stopień, gdy ząb porusza się także pionowo, jakby „zapadał się” w zębodole.

Im wyższy stopień, tym bardziej zaawansowany jest proces chorobowy. W praktyce klinicznej pierwszy i drugi stopień bardzo często dają realną szansę na zachowanie zęba. Trzeci stopień wymaga już bardzo indywidualnej oceny i nie zawsze pozwala na leczenie zachowawcze.

Kiedy ruszający się ząb można uratować

Możliwość uratowania zęba zależy od kilku czynników: przyczyny ruchomości, ilości utraconej kości, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz jego zaangażowania w leczenie i higienę.

Jeżeli ruchomość wynika z aktywnego stanu zapalnego przyzębia, pierwszym etapem jest jego opanowanie. Profesjonalne leczenie periodontologiczne, obejmujące dokładne oczyszczenie kieszonek dziąsłowych i eliminację bakterii, często prowadzi do zmniejszenia stanu zapalnego i poprawy stabilności zęba. W niektórych przypadkach stosuje się czasowe unieruchomienie zębów, czyli tzw. szynowanie, które pozwala tkankom na regenerację.

W sytuacjach przeciążeniowych ogromne znaczenie ma korekta zgryzu oraz leczenie bruksizmu. Szyny relaksacyjne noszone nocą potrafią skutecznie ograniczyć niszczące siły działające na zęby i przyzębie.

Jeżeli doszło do utraty kości, nowoczesna periodontologia i implantologia oferują procedury regeneracyjne. Odbudowa kości z użyciem biomateriałów i membran zaporowych pozwala w wielu przypadkach przywrócić odpowiednie warunki podparcia dla zęba.

Kiedy usunięcie zęba jest najlepszym rozwiązaniem

Są sytuacje, w których dalsze utrzymywanie ruszającego się zęba działa na niekorzyść całego układu stomatognatycznego. Ząb z trzecim stopniem ruchomości, zaawansowanym zanikiem kości i towarzyszącym bólem lub infekcją może stanowić stałe źródło stanu zapalnego. W takich przypadkach usunięcie zęba bywa rozsądniejszym rozwiązaniem, zwłaszcza gdy planowana jest odbudowa braków zębowych za pomocą implantu.

Współczesna implantologia pozwala na bardzo przewidywalne leczenie, ale zawsze pod warunkiem, że wcześniej wyeliminowano aktywną chorobę przyzębia. Dlatego decyzja o ekstrakcji nigdy nie powinna być pochopna ani podejmowana bez pełnej diagnostyki.

Diagnostyka – co powinno być wykonane

Ocena ruszającego się zęba nie ogranicza się do obejrzenia go „gołym okiem”. Konieczne jest badanie periodontologiczne z pomiarem głębokości kieszonek, ocena krwawienia przy sondowaniu oraz diagnostyka radiologiczna. Zdjęcia punktowe lub tomografia CBCT pozwalają dokładnie określić ilość i jakość kości wokół zęba. Dopiero na tej podstawie można zaproponować sensowny plan leczenia.

Dlaczego szybka reakcja ma znaczenie? Im wcześniej pacjent zgłasza się z problemem ruchomości zęba, tym większe są możliwości terapeutyczne. Wielu dorosłych przez długi czas ignoruje delikatne „ruszanie się” zęba, traktując je jako przejściową dolegliwość. W praktyce oznacza to miesiące, a czasem lata postępującej destrukcji przyzębia, której nie da się już odwrócić.

Leczenie w Medessence w Warszawie

W takich sytuacjach realne znaczenie ma dostęp do zespołu, który łączy doświadczenie z zakresu periodontologii, chirurgii i implantologii. W Medessence w Warszawie diagnostyka ruszających się zębów opiera się na dokładnej analizie przyczyn i planowaniu leczenia nastawionego na zachowanie naturalnego uzębienia zawsze wtedy, gdy jest to możliwe. A jeśli nie jest – na bezpiecznej i przewidywalnej odbudowie funkcji żucia.

Jeżeli zauważasz, że któryś z zębów zmienił swoją stabilność, nie odkładaj konsultacji. Wczesna ocena pozwala często uniknąć ekstrakcji i długotrwałego leczenia. Ruszający się ząb to sygnał ostrzegawczy, który warto potraktować poważnie, zanim problem stanie się nieodwracalny.