Resorpcja zęba – przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia
Resorpcja zęba to patologiczny proces niszczenia twardych tkanek zęba przez komórki olbrzymie, takie jak osteoklasty czy zębinoklasty, prowadzący do stopniowego zaniku korzenia lub zębiny, co zagraża stabilności i żywotności zęba. Występuje w formach wewnętrznej (od strony miazgi) i zewnętrznej (od powierzchni korzenia), a jej leczenie zależy od stadium i przyczyny, często wymagając endodoncji lub ekstrakcji w zaawansowanych przypadkach. Wczesna diagnostyka za pomocą RTG i CBCT jest kluczowa, bo resorpcja korzenia zęba przebiega zwykle bezobjawowo do późnych etapów.
Co to jest resorpcja zęba i jakie są jej rodzaje?
Resorpcja zęba, czyli co to jest resorpcja w kontekście stomatologicznym, oznacza destrukcję zmineralizowanych struktur – szkliwa, zębiny lub cementu – pod wpływem czynników zapalnych, urazowych lub ogólnoustrojowych, gdzie normalnie fizjologiczna resorpcja dotyczy tylko zębów mlecznych. Resorpcja wewnętrzna zęba zaczyna się od komory miazgi, gdy żywa miazga „rozpuszcza” zębinę od wewnątrz, często dając charakterystyczne zaróżowienie korony przez przeświecającą ziarninę zapalną zęba. Resorpcja zewnętrzna atakuje korzeń od zewnątrz, dzieląc się na zapalną (z ziarniną zapalną), zastępczą (z odbudową kością/cementem) i powierzchniową, gdzie zanik korzenia zęba postępuje nierównomiernie.
Rodzaje te różnią się dynamiką: resorpcja korzenia wewnętrzna jest zwykle wolniejsza i wymaga żywej miazgi, podczas gdy zewnętrzna zapalna szybko niszczy ozębną i kość, prowadząc do ankylozy – zrośnięcia zęba z zębodołem. W obu przypadkach proces jest nieodwracalny bez interwencji, a resorpcja korzenia po leczeniu ortodontycznym często ma charakter zewnętrzny przyszyjkowy.
Ciekawostka
Resorpcja wewnętrzna daje efekt „różowego zęba”, bo cienka warstwa szkliwa prześwieca czerwoną ziarniną zapalną miazgi – klasyczny znak w RTG z symetrycznym ubytkiem kanału.
Resorpcja zęba – szybka diagnostyka i skuteczne leczenie
Resorpcja zęba to proces prowadzący do stopniowego zaniku twardych tkanek zęba – często bezobjawowy na początku, lecz wymagający szybkiej interwencji. W Medessence oferujemy dokładną diagnostykę oraz specjalistyczne leczenie periodontologiczne, by zatrzymać postęp zmian i uratować ząb.
Najczęstsze przyczyny resorpcji zębów u dorosłych i dzieci
U dzieci resorpcja korzenia zęba wiąże się głównie z urazami – intruzjami czy luksacjami – prowokującymi zapalną resorpcję zewnętrzną w ciągu miesięcy po incydencie, zwłaszcza przy zębach przednich. Ortodoncja z nadmiernymi siłami lub przewlekłe zapalenie miazgi po urazie nasila resorpcję wewnętrzną, a fizjologiczny zanik korzeni mleczaków czasem przechodzi w patologiczną u stałych.
U dorosłych dominują stany zapalne okołowierzchołkowe z nieleczoną próchnicą lub po endodoncji, powodujące resorpcję zapalną zewnętrzną wierzchołkową, oraz mechaniczne przeciążenia z bruxizmu czy protez. Choroby ogólnoustrojowe jak nadczynność przytarczyc, choroba Pageta czy radioterapia przyspieszają proces w wielu zębach, a resorpcja korzenia po leczeniu ortodontycznym wynika z długotrwałego nacisku. Czynniki ryzyka łączą się często, tworząc progresywny zanik.
Jakie objawy mogą wskazywać na resorpcję zęba?
Resorpcja zęba objawy daje subtelnie – często bez bólu do zaawansowanego stadium, gdy pojawia się ruchomość zęba, metaliczny odgłos opukowy i brak szpary ozębnej w RTG. Resorpcja korzenia objawy to głównie zmiany kolorystyczne: różowe zabarwienie korony przy wewnętrznej („pink tooth”) lub szarawy odcień szyjki przy zewnętrznej, czasem z odsłonięciem korzenia i nadwrażliwością.
W zaawansowaniu ból pulsujący, obrzęk dziąseł czy ziarnina zapalna zęba dająca ropny wysięk sygnalizują postęp, a rozchwianie wskazuje na utratę kości. Pacjenci ignorują wczesne symptomy jak dyskomfort żucia, co opóźnia diagnozę resorpcji korzenia.
Diagnostyka resorpcji zęba – badania i nowoczesne technologie obrazowania
Diagnostyka zaczyna się od RTG pantomograficznego lub śródustnego, gdzie resorpcja wewnętrzna deformuje kanał korzeniowy symetrycznie, a zewnętrzna daje nieregularne, postrzępione ubytki. CBCT (tomografia stożkowa) pozwala ocenić trójwymiarowo głębokość, ankylozę i ziarninę zapalną zęba, kluczowe przy planowaniu leczenia.
Badania kliniczne – sondowanie, opukiwanie, testy żywotności miazgi – uzupełniają obraz, a fluorescencja czy mikroskop endodontyczny wykrywają wczesne zmiany. Nowoczesne technologie jak skanery intraoralne i w analizie RTG zwiększają precyzję, różnicując resorpcję od próchnicy czy zmian torbielowatych.
Warto wiedzieć
Resorpcja korzenia po leczeniu ortodontycznym dotyka do 20% pacjentów z długim noszeniem aparatu, ale siły poniżej 100g i przerwy kontrolne znacząco ją ograniczają.
Leczenie resorpcji zęba: endodoncja, zabiegi chirurgiczne i regeneracja tkanek
W resorpcji wewnętrznej leczenie endodontyczne z usunięciem ziarniny zapalnej i wypełnieniem MTA (cement mineralny) zatrzymuje proces, jeśli miazga jest żywa. Zewnętrzna zapalna wymaga chirurgicznego wyłyżeczkowania, root planingu i antybiotyków miejscowych, a w ankylozie – czasem ekstrakcji z implantacją.
Zaawansowane przypadki stosują regenerację tkanek: membrany z czynnikami wzrostu czy PRP (osocze bogatopłytkowe) do odbudowy kości, szczególnie po ortodoncji. Laseroterapia wspomaga dezynfekcję kanałów, a w resorpcji zastępczej monitoruje się stabilizację bez interwencji. Sukces zależy od wczesności – powyżej 1/3 korzenia ekstrakcja jest nieunikniona.
Przykład z życia
Dorosły po urazie siekacza zgłasza ruchomość; CBCT pokazuje zewnętrzną resorpcję zapalną – po endodoncji, chirurgii i MTA korzeń stabilizuje się, ząb służy latami bez implantu.
Jak zapobiegać resorpcji zębów i kiedy konieczna jest kontrola u specjalisty?
Zapobieganie resorpcji zębów to higiena, kontrola ortodontyczna z unikaniem nad sił i szybkie leczenie urazów czy zapaleń. Retainery po aparacie stałym minimalizują resorpcję korzenia po leczeniu ortodontycznym, a unikanie bruksizumu szynami relaksacyjnymi chroni przed mechaniczną.
Kontrola u endodonty lub periodontologa konieczna przy zmianach RTG, bólu bez przyczyny czy po urazach – co 6 miesięcy u ryzyka. Wczesna interwencja ratuje ząb przed całkowitym zanikiem.
