Leczenie próchnicy bez borowania – kiedy jest możliwe, a kiedy nie?

Leczenie próchnicy bez borowania jest możliwe przede wszystkim w bardzo wczesnym stadium choroby, kiedy zmiany dotyczą jedynie szkliwa i mają postać tzw. białych plam próchnicowych. W bardziej zaawansowanej próchnicy, gdy dochodzi do zniszczenia szkliwa i zębiny, tradycyjne borowanie z założeniem wypełnienia pozostaje jedyną skuteczną i bezpieczną metodą leczenia.

Na czym polega leczenie próchnicy bez borowania?

Leczenie próchnicy bez wiertła opiera się na zatrzymaniu procesu demineralizacji szkliwa i odbudowie jego struktury bez mechanicznego opracowywania tkanek twardych zęba. W praktyce wykorzystuje się do tego specjalistyczne preparaty i techniki, które działają chemicznie lub fizykochemicznie, penetrując zmienione próchnicowo szkliwo i je wzmacniając, zamiast je wycinać.

Kluczowe w takim podejściu jest jak najwcześniejsze wykrycie zmian próchnicowych, a więc wtedy zanim dojdzie do powstania klasycznego „ubytku”, czyli ubytku tkanek widocznego jako dziura w zębie. Gdy powierzchnia szkliwa jest jeszcze ciągła, możliwe jest zastosowanie metod takich jak:

1. infiltracja żywicą,
2. intensywna remineralizacja,
3. ozonoterapia

Metody te mają za zadanie zatrzymać proces chorobowy na tym etapie.

Pamiętaj!
Próchnica zatrzymana to stan, w którym proces próchnicowy przestaje postępować, a zmiana staje się twarda i stabilna, co bywa widoczne jako ciemniejsze przebarwienie na zębie. Taki ząb wymaga nadzoru stomatologicznego, ale nie zawsze musi być natychmiast leczony borowaniem w ramach stomatologii zachowawczej, jeśli nie ma czynnej demineralizacji ani objawów bólowych.

Kiedy próchnicę można leczyć metodami nieinwazyjnymi?

Metody nieinwazyjne wchodzą w grę przede wszystkim w przypadku próchnicy początkowej, ograniczonej do szkliwa, gdy struktura zęba nie jest jeszcze mechanicznie zniszczona. Zmiany takie lokalizują się najczęściej w okolicy szyjek zębów, na powierzchniach gładkich zębów przednich oraz w bruzdach zębów trzonowych i przedtrzonowych, zwłaszcza u dzieci i nastolatków.

Warunkiem koniecznym jest brak ubytku tkanek – szkliwo może być odwapnione i przebarwione, ale powierzchnia musi pozostać nienaruszona, bez „zapadnięcia się” i bez klinicznie widocznej dziury. Dodatkowo pacjent musi być w stanie współpracować ze stomatologiem i utrzymywać bardzo dobrą higienę jamy ustnej, ponieważ nawet najlepiej wykonana infiltracja czy remineralizacja nie zatrzyma próchnicy, jeśli po zabiegu nadal będą dominować złe nawyki dietetyczne i higieniczne.

Jak rozpoznać wczesne stadium próchnicy kwalifikujące się do leczenia bez wiertła?

Wczesne stadium próchnicy, które często określa się jako próchnica początkowa, objawia się zwykle w postaci białych, kredowych plam na powierzchni szkliwa. Są to tzw. białe plamy próchnicowe, będące efektem utraty minerałów z powierzchni zęba – szkliwo traci wówczas swoją naturalną przezierność i połysk, a miejsce zmienione staje się matowe, czasem lekko chropowate.

W tym etapie ząb z reguły nie boli, mogą się jednak pojawiać niewielkie dolegliwości nadwrażliwości na zimne, kwaśne lub słodkie pokarmy, co pacjent często bagatelizuje. Szczególnie u dzieci i młodzieży rodzice mogą zauważyć na świeżo wyrzniętych zębach stałych jasne, kredowe smugi w okolicy dziąsła lub na powierzchniach stycznych, które wymagają kontroli stomatologicznej, ponieważ to właśnie one kwalifikują się najczęściej do leczenia bezwierceniowego.

Metody leczenia próchnicy bez borowania: infiltracja, ozonoterapia i remineralizacja

Jedną z najpopularniejszych metod nieinwazyjnego leczenia próchnicy jest infiltracja żywicą, znana szerzej jako metoda ICON na zęby. Polega ona na tym, że lekarz po odpowiednim przygotowaniu zmiany próchnicowej nakłada specjalny, bardzo rzadki materiał żywiczny, który wnika w mikroporowate, odwapnione szkliwo, uszczelnia je i blokuje dalszą penetrację kwasów oraz bakterii.

1.     Metoda ICON na zęby

Metoda ICON u dzieci jest szczególnie ceniona przy leczeniu zmian wczesnych w zębach przednich, gdzie znaczenie ma także estetyka. Infiltracja często poprawia wygląd białych plam, czyniąc je mniej widocznymi. Zabieg jest bezbolesny, wykonywany bez wiertła, a dziecko zwykle znosi go znacznie lepiej niż tradycyjne borowanie, co ma ogromne znaczenie dla budowania pozytywnych doświadczeń stomatologicznych.

2.     Ozonoterapia w stomatologii

Ozonoterapia to kolejna forma bezwierceniowego leczenia próchnicy, wykorzystująca silne właściwości bakteriobójcze ozonu. Na zmienioną próchnicowo powierzchnię zęba nakłada się specjalną końcówkę, przez którą w kontrolowany sposób przepływa ozon, niszcząc bakterie próchnicotwórcze w obrębie zmiany. Po zabiegu stosuje się preparaty remineralizujące, aby szkliwo miało szansę się odbudować i wzmocnić.

3.     Remineralizacja szkliwa

Remineralizacja, czyli „doładowanie” szkliwa minerałami, to metoda polegająca na wielokrotnym, systematycznym stosowaniu preparatów zawierających m.in. fluor, wapń i fosforany. Rekonstruują one częściowo strukturę szkliwa, zwiększają jego odporność na działanie kwasów i pomagają w zatrzymaniu próchnicy zatrzymanej, pod warunkiem że powierzchnia szkliwa pozostaje ciągła. Tego typu leczenie jest procesem rozłożonym w czasie i wymaga ścisłej współpracy pacjenta z lekarzem, a także regularnych kontroli.

Ciekawostka
Metoda infiltracji próchnicy żywicą, stosowana m.in. w systemie ICON, została opracowana z myślą o leczeniu wczesnych zmian w zębach stałych i mlecznych, a przy okazji często poprawia estetykę uśmiechu, zmniejszając widoczność białych plam powstałych po leczeniu ortodontycznym lub zaburzeniach mineralizacji w dzieciństwie.

Leczenie próchnicy – zdrowe zęby na dłużej

W Medessence oferujemy nowoczesne i bezbolesne leczenie próchnicy z wykorzystaniem precyzyjnych technik oraz materiałów najwyższej jakości. Dbamy o komfort pacjenta i skuteczność terapii, aby zęby pozostały zdrowe na lata.

Umów wizytę na leczenie próchnicy

Kiedy konieczne jest tradycyjne borowanie zęba?

Tradycyjne borowanie zęba staje się konieczne, gdy próchnica przekracza granicę szkliwa i obejmuje zębinę, tworząc ubytek, którego nie da się już odbudować wyłącznie metodami chemicznymi czy remineralizującymi. W takim przypadku zmienione chorobowo tkanki trzeba mechanicznie usunąć, aby zatrzymać proces próchnicowy i przygotować miejsce pod trwałe wypełnienie.

Borowanie jest także niezbędne, gdy dochodzi do powstania próchnicy wtórnej pod istniejącym wypełnieniem lub wokół niego, wtedy lekarz musi usunąć starą plombę, oczyścić ząb i założyć nowe wypełnienie. Jeżeli proces próchnicowy sięga głębiej, w okolice miazgi, konieczne może być również leczenie kanałowe, a leczenie bezwiertłowe w takiej sytuacji nie ma już żadnego zastosowania.

Warto podkreślić, że zwlekanie z wizytą u dentysty w nadziei na samodzielne „wyleczenie” próchnicy domowymi sposobami jest ryzykowne. Jak wyleczyć próchnicę bez dentysty w zaawansowanym stadium? Po prostu nie da się tego osiągnąć, a opóźnianie profesjonalnego leczenia zwiększa ryzyko bólu, powikłań i utraty zęba.

Przykład z życia

Rodzic zgłasza się z ośmioletnim dzieckiem na kontrolę, ponieważ zauważył na górnych siekaczach kredowe smugi w okolicy dziąseł oraz skargi dziecka na „szczypanie” przy piciu soku. Po dokładnym badaniu i wykonaniu zdjęć lekarz rozpoznaje próchnicę początkową, kwalifikującą się do leczenia metodą ICON u dzieci – dzięki temu udaje się uniknąć borowania, a dziecko wychodzi z gabinetu bez bólu i lęku przed kolejną wizytą. Ząb jest uratowany, a pociecha nie boi się wizyt u stomatologa.

Jak zapobiegać próchnicy, aby uniknąć borowania w przyszłości?

Najważniejszym sposobem, aby zmniejszyć ryzyko konieczności borowania, jest profilaktyka próchnicy i wychwytywanie zmian na etapie, gdy leczenie bez borowania jest jeszcze realną opcją. Podstawę stanowi codzienna, prawidłowa higiena jamy ustnej, a więc dokładne szczotkowanie zębów pastą z fluorem przynajmniej dwa razy dziennie, nitkowanie przestrzeni międzyzębowych oraz stosowanie płukanek zaleconych przez stomatologa.

Równie istotna jest modyfikacja diety: ograniczenie częstego podjadania słodkich przekąsek i picia słodzonych napojów, które sprzyjają powstawaniu kwasów niszczących szkliwo. W przypadku dzieci bardzo ważne jest kontrolowanie spożycia słodyczy, unikanie zasypiania z butelką mleka lub słodkich soczków oraz wprowadzenie regularnych wizyt kontrolnych, podczas których lekarz może ocenić, czy leczenie próchnicy u dzieci bez borowania jest możliwe dzięki wczesnemu wykryciu zmian.

Profilaktyka obejmuje również profesjonalne zabiegi w gabinecie, takie jak:

• lakowanie bruzd u dzieci,
• lakierowanie fluorem,
• skaling zębów,
• piaskowanie zębów,
• kontrola miejsc trudnodostępnych, w których najczęściej pojawiają się plamy próchnicowe.

Pamiętaj, systematyczne kontrole – zwykle co 6 miesięcy, a u pacjentów z wysokim ryzykiem próchnicy nawet częściej – pozwalają na szybkie wyłapanie próchnicy początkowej i zastosowanie nieinwazyjnych metod, zanim konieczne stanie się klasyczne borowanie!